Xalimov Zafar Xatamovich
O‘zbekistonda professional ta'lim 2026-yil 2-son
Maqolada O'zbekiston kasbiy ta'limida amaliy ko'nikmalarni baholash muammosi keng tarixiy kontekstda tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi — baholash obyekti, baholash dalili va baholovchi subyekt o'rtasidagi munosabatning tarixiy o'zgarishini aniqlash hamda shu asosda bugungi metodologik muammolarni izohlashdir. Tarixiy-qiyosiy va hujjatli tahlil asosida an'anaviy ustoz–shogird tizimidagi faoliyatga integratsiyalashgan baholash, XX asr boshidagi ta'limiy-institutsional uzilishlar, 1918–1930-yillardagi sovet pedagogik tajribalari, 1936-yildan keyingi psixologik-pedagogik o'lchash rivojidagi cheklanishlar hamda mustaqillikdan so'ng standartlashtirilgan testlashning kengayishi o'rganildi. Tahlil an'anaviy kasbiy tayyorgarlikda baholashning asosiy dalili real faoliyat va tayyor mahsulot bo'lganini ko'rsatdi. Standartlashtirilgan testlar ommaviy baholashda xolislik, masshtablilik va taqqoslanuvchanlikni sezilarli kuchaytirgan bo'lsa-da, ularning amaliy kompetensiyani universal baholash vositasiga aylantirilishi o'lchanayotgan konstruktning torayishi xavfini yuzaga keltiradi. 2026-yildagi kasbiy malaka test spetsifikatsiyasi misolida amaliy ko'nikmani baholash maqsadi bilan faqat yopiq topshiriqlardan olinadigan dalillar o'rtasidagi metodologik nomuvofiqlik aniqlandi. Bu nomuvofiqlik milliy normativ talablarga ham mos kelmaydi: amaldagi tartib malaka imtihoniga nazariy va amaliy topshiriqlarni birga kiritishni hamda tegishli moddiy-texnika bazasi mavjudligini belgilaydi. Xulosa sifatida kasbiy ta'limda testdan voz kechish emas, balki baholash vositalarini o'lchanayotgan kompetensiya tabiatiga muvofiq differensial integratsiya qilish zarurligi asoslanadi.
kasbiy ta'lim, amaliy ko'nikma, kasbiy kompetensiya, baholash, pedagogik o'lchash, standartlashtirilgan test, faoliyatga asoslangan baholash, konstrukt validligi, diagnostik baholash